چه نباید کرد؟

"چه می بایست و چه باید کرد" شما را خواندم. البته دو بار، و بویژه بعداز تشویق شما به نوشتن علنی نظرم، پاسخ تان را میدهم:

بعداز مطالعه با دقت مطلب شما با کمال تاسف باید بگویم که مقاله شما سیاسی نیست. تئوریک هم نیست. علمی هم نیست، آکادمیک هم نیست، تحلیلی هم نیست. روشنگرانه و آگاهگرانه هم نیست...

اگر این جملات را فرد دیگری به جز من مینوشت، میتوانستید به تئوری "کاسه ای زیر نیم کاسه است" پناه ببرید. اما متاسفانه این ادعاها را کسی دارد، که چه از نظر سیاسی و چه از نظر شخصی و خصوصی رابطه ویژه ای با شما داشته و دارد.

نوشته شما اما چیز دیگری هست؛ یک داستان اختیاری. خیالی، مملو از تحقیر، اتهام، بی حرمتی، ترور شخصیت، شخصی و اتفاقا به دور از ذره ای مهر و محبت و عطوفت. قهرمان این داستان کسی است که در پایان جنگی که سپری شده است، متوجه میشود که در یک سنگر عوضی تیر شلیک میکرده است.

اگر سیاسی عمل میکردید، در کمیته مرکزی حزب میماندید، از آن ظرف برای متحد کردن رفقای بیدار شده و بیدار کردن خواب رفته ها به دور نظراتت استفاده میکردید، قطعنامه و اسناد مد نظرتان را میآوردید و زحمت یارگیری به خود میدادید، برای اتحاد مجدد دو حزب مد نظرتان و کنار زدن کورش و حمید هم نقشه میدادید. ارزیابی از گذشته را هم با همین صلابت اما به زبان سیاسی و محترمانه به اطلاع همه میرساندید و دست بکار می شدید. باور کنید کسی که موقعیت های عالی برای پیشبرد اهدافش را کنار میزند و میرود گوشه ای مشغول عملیات ایذائی میشود را کسی، و حتی خودش هم، جدی نمیگیرد. با این حال دلیل اصلی غیر سیاسی بودن مطلب تان را در ادامه توضیح میدهم.

در ارزیابی از هیچ نظریه ای در هیچ شعبه ای از علوم تا آنجایی که من خبر دارم جای ویژه ای برای سن و سال و مدت کار و تجربه و سابقه فرد نظریه پرداز موجود نیست. ارزیابی شما از جدل های سیاسی دوره گذشته به جای بررسی گرایشات، نقد نظریات افراد، عمدتا به سابقه افراد و حضور و غیبت شان، آنهم با ارزیابی شما، در سیاست اشاره دارد. شما بهتر از من باید بدانید که این روش غیر علمی و به همین دلیل غیر سیاسی است. اینجا دارم بطور اخص از منافع خودم هم دفاع میکنم. من در نوجوانی در دبیرستان، به مدت یکسال به حزب فاشیست پان ایرانیست پیوستم. در اوایل جوانی هم تا زمانی که سیل انقلاب به زور وارد سیاستم کرد، در حالیکه همه شماها دنبال کمونیسم بودید، من فقط دنبال پیدا کردن دوست دختر بودم. با متد برخورد شما و محاکمه افراد از روی سوابق سیاسی و حضور و غیبت شان، امثال من که به نسبت بقیه با سوابق ده ساله فدایی و آرخایی و پیکاری و رزمندگانی و اتحاد مبارزانی و کومه له ای و بنیانگذاری، سابقه "سیاهی" در پرونده زندگی سیاسی و غیر سیاسی دارم، چاره چیست؟ در داخل کشور کسانی را می شناسم که قبلا انجمن اسلامی بوده اند، که از زاویه نگرش شما وضع شان وخیم است و تا ابدا اجازه ندارند در حزب مورد نظر شما کاره ای شوند. اینها حتی اجازه نقد نظرات شما و رفقای باسابقه و همیشه در صحنه را نخواهند داشت.

جدا از این، شما کسانی را تحقیر کرده اید که "چمدان شان را بسته بودند بروند" و به قول شما حالا به ناحق مدعی ظاهر میشوند. آیا به نظر شما اگر کسی روزی چمدانش را بست و رفت، و بعدا به هر دلیل برگشت، از آن به بعد باید خفه خون بگیرد و انتقاد نکند، چون روزی "ضعف" نشان داده رفته است؟ تک تک ما در هر دوره ای فکرمیکنیم، ممکن است تردید کنیم، اگر قرار بر این باشد که شما تمام تزلزلات، دو دلی ها و به خود پیچیدن و به قول شما چمدان بستن ها را به حساب آوری، دیگر در مقابل آنها که تا ابد پولادند، حقی برای ابراز مخالفت و انتقاد نخواهد ماند. اصلا کسی مجاز نیست با این پرونده و سابقه ناجالب در مقابل شما لب بگشاید . آنگاه امثال من باید برویم و مرعوب سابقه شما سابقه داران و بنیانگذاران شویم. در مقابل این نوع ارزشگذاری، نسل جوان تر در صفوف ما چاره ای جز مرعوب شدن آنها که "عمری ایستادگی کرده اند"، ندارد.

خواسته اید خواننده ساده و سطحی تان را به فضای احساسی هفته های از دست دادن قلب همه مان منصور حکمت ببرید، و آنگاه انگشت اتهام به طرف کسانی مثل کورش و حمید دراز کنید و بگویید اینها را می شناسید؟ اینها در آن روزهای عاطفی، در حالیکه ما در غم و ماتم بودیم، در حالیکه ما فکرمان جای دیگری بود، در حالیکه ما با چشمان پر از اشک همدیگر را در آغوش میگرفتیم، بلی اینها، این دو، به سبک توطئه گران حرفه ای از فرصت و غفلت ما استفاده کرده و نقشه پنهان شان را جامعه عمل پوشاندند و از پشت به ما خنجر زدند و کمرمان را شکستند! این اشکارا یک پرونده سازی است.

در حالیکه همه میدانیم جای توطئه گران واقعی در تمام دنیا دادگاه و محاکمه است، به خود میگویم، این دو چه شانسی آورده اند، که ایرج دولتی و قدرت اجرایی ندارد.

شما لازم نبود برای اثبات نظراتت به این ابزار پناه ببرید. از این هم بدتر، آشکارا تصویری کم شعور و بیسواد از لایه کادری آن حزب به دست میدهد که در جریان نقش شیطانی آن دو، کلاه سرشان رفت و فریب نقش توطئه گران را خوردند. بعداز جدایی از کومه له سالها و راستش هنوز در مقابل ناسیونالیست های کرد ناچاریم توضیح بدهیم که نه منصور حکمت توطئه گر بود و نه ما فریب خورده، که آن صف را ترک کرده و حکمت را همراهی کردیم. جای تاسف است، بعداز گذشت ۱۶ سال از آن تاریخ، حالا رفیق خودمان ما را به همان شیوه تحقیر کند و برای انشقاق در صف متحد ما علیه کورش کمپین شخصی راه اندازد. شما میدانید که اینکار را قبل از شما رهبری فعلی حککا انجام داد و شکست خورد.

علاو بر اینها، در تاریخی که ساخته اید، به کدامین دلیل شعور آدمها را این اندازه دست کم گرفته اید؟ چرا فکر نکرده اید آن تاریخ آدمهای زنده و اسناد مکتوب و غیرقابل انکار دارد؟ میتوانید سری به اسناد مکتوب در تاریخ کمونیسم کارگری بزنید ببینید چه خبر است؟ همین اسناد مندرج در بخش چهارم نوشته کورش مدرسی در مورد دوره ترک حزب کمونیست ایران و تشکیل حککا را که همین روزها منتشر شده را میتوانید بروید ببینید مشکل آن تاریخ سازان با موافقین پشت سرشان چه بوده است؟ اگر حضور و غیبت در آن تاریخ برای شما این اندازه مهم است، میتوانید به دیگران توضیح دهید آنجا چه خبر بوده است؟ همین امروز هم، میتوانید از سازماندهان ۸ مارس، ۱۶ آذر، فستیوال آدم برفیها، مدافعین حقوق کودک، حتی از هخا و قوم پرستان ترک و الاحواز بپرسید در مورد کورش چه فکر میکنند؟ میتوانید از آن رهبران اجتماعی که اخیرا وارد حزب شده اند سؤال کنید نظرشان در مورد این خط و خطوط چیست و کورش کجای امیدشان است؟

با طعنه و تشر اشاره کرده اید که "غیبت انحلال ارتش و نهادهای متعارف بورژوایی" در سند منشور سرنگونی نه از روی سهو، که آگاهانه است. فکر نمیکنید که برای خواننده غیر سطحی نوشته ات هم جای سؤال خواهد بود که دهها نفر اینها جملگی قادر به دیدن چنین گاف بزرگی نبوده اند؟ از شما سؤال میکنند، چه شد که صف طولانی کادرهای با سابقه حداقل نزدیک به سه دهه کار کمونیستی ناتوان از تشخیص الفبای مبارزه طبقاتی و ضرورت درهم شکستن بنیادهای این نظام وارونه اند؟ من شخصا در مقابل این تحقیر و اتهام بیسوادی از امثال شمای مارکسیست دفاع میکنم، و بانگ بلند سر میدهم که امثال ایرج از این درجه سهو و سطحی نگری بدور بوده اند.

در مقابل این مسئله، من میتوانم بهانه بگیرم، و دقیقا مثل شما ادعا کنم که سهوی در کار نیست و ایرج علنا و رسما تحریف میکند. اما من ایرج و کورش را دهه هاست که می شناسم، و میدانم نه ایرج به عمد این منشور را تحریف میکند، و نه کورش اگر فراموش میکرد، به عمدی در کارش فکر میکردم. انصاف من ناشی از یک عینک واقعبینانه، احساسی رفیقانه و شناختی طولانی از این دو فرد است. اما برای ایرج مسئله کاملا تفاوت دارد. او تصمیم گرفته است که کورش را به هر قیمت افشا کند. نتیجتا بطور طبیعی از ته دل علاقمند بود که این عبارت در منشور واقعا نیامده بود. به همین دلیل، با ندیدن آین عبارت در مطالعه آن سند، فورا به فکرش میرسد که عبارت کلی "ارگانهای متعارف بورژوازی" را هم اضافه کند، تا آش لذتبخش تری برای خوانندگان این نوع نوشته هایش پخته باشد.

دلیل توسل به این سبک غیر سیاسی البته قابل درک است. شما چند ماه قبل، در جلسه ای به شهادت همه در مقابل پروسه انتخابات و تغییر آرایش در کمیته کردستان ایستادید و وقتی نظرتان با مخالفت قاطع روبرو شد، برایتان گران آمد و رنجیدید. تا آن مقطع نه انتقادی به سیاستی داشتید، نه به روتین کاری موجود در صفوف مان اعتراض داشتید، نه صدایی در میان معترضین به سستی در فعالیت مان بودید. نه تعجیلی در کار لازم میدانستید. برای شما اوضاع ما بی مشکل بود و همگی خوش و خرم به سر میبردیم. از آن جلسه به بعد رفتید و برای دلخوری هایت تئوری ساختید، و متاسفانه در غیبت متد حکمت به بازار سنن همیشه موجود مراجعه کردید. به داستان سازی، به ترور شخصیت، همراه تحقیر غیر سیاسی رفقای یک عمر زندگی سیاسی و حتی شخصی ات، به کشف تئوری توطئه دایی جان ناپلئونی نایل آمدید. کسیکه سیاست و حل اختلاف نظر و جدل سیاسی مسئله اش است، نیازی به توسل به ابزارهائی این چنینی ندارد. فقط مشکلات غیر سیاسی و شخصی، دلخوریها و آزردگی های شخصی است که اینطور مثل دمل چرکین سرباز میکند و شما را به سبک و سنتی مراجعه میدهد که تا دیروز شایسته مخالفین تان هم نمیدانستید.

اما یک نکته را باید اضافه کنم. خواننده کنجکاو من میتواند سوال کند که چرا این سبک از برخورد حالا در برخورد ایرج سر میزند؟ چه مسئله اجتماعی یا درونی او را به این شیوه از نقد و برخورد کشانده است؟ در مقابل چنین سوالی من ناتوان از نشان دادن پدیده اجتماعی دخیلی در این مسئله ام. اما میتوانم جریان و پروسه حرکت حزب حکمتیست به سوی تبدیل شدن به یک حزب سیاسی مدرن را ببینم و حرکت و رفتار تشکیلاتی ایرج را با آن ارزیابی کنم. رفقای دیگری هم ملاحظات و اختلافات خود را با سند منشور سرنگونی یا نکات دیگری دارند، اما همزمان با عضویت در دفتر سیاسی و انجام کار حزبی، انتقادات شان را هم از کانال های مؤثر حزبی پیش می برند. میتوانند سؤال کنند این نظرات سیاسی چه پایه ای دارد؟ در مقابل تنها میتوانم بگویم که حزب ما یک جریان تک بنی نیست. حزب یک خط معین نیست. در میان ما نظرات و خطوط متفاوت بر مبنای وحدت عمل در خدمت یک هدف مشترک اجتماعی در یک حزب متشکل شده ایم. نتیجتا هر رفیقی بطور طبیعی ممکن است با رفقای دیگر یا با اکثریت و خط رهبری حزب اختلاف نظر و تفاوت فکری داشته باشد. در اینمورد مسئله من خط سیاسی امروز ایرج نیست. روش برخورد و سبک و سنت و فرهنگی است که ایشان در نقد و ابراز نظر سیاسی و روش کار حزبی اش در پیش گرفته است.

در خاتمه یک نکته دیگر خطاب به خودت بگویم ایرج؛ شما که اینهمه اندر فوائد سنن حکمتی علاقمندید قلم بزنید، به سبک و سلوک حکمت در نقد اشکالات رفقایش هم نگاهی بکنید؛ بیش از دو دهه با صفی هزاران نفره از مردمانی با زبان های مختلف، با فرهنگ های متفاوت و از کشورهای مختلف کار کرد، برای به خط کردن شان شبانه روز زحمت کشید، بارها و بارها و بارها همه ما را به درک اشتباهاتمان در خط سیاسی، در سنت مبارزاتی، در فرهنگ تشکیلاتی، در دیدن افق و استراتژی کمک کرد، کجروی هایمان را تذکر داد، و برای کمک به رشدمان خون دل خورد. با همه اینها، یکبار، حتی یکبار هم در این حزب کسی را به سبک شما تحقیر نکرد، یکبار مدال توطئه به گردن کسی آویزان ننمود، و یکبار اطرافیانش را جماعتی بیسواد ارزیابی نکرد. اسناد محکم ترین جدل هایش با حمید تقوایی موجود و مکتوب است، علیرغم بیش از دو دهه کلنجار حمید برای پیشبرد نظرات قدیمش، یکبار از توضیح صمیمانه برای او کوتاه نیامد. یکبار انگی، ایسمی، چپ و راستی و به یقه او نچسباند. نه فقط این، بارها از او به عنوان یک رفیق برجسته قدردانی کرد. حالا شمایی که بعداز یک بازبینی چند هفته ای متوجه به قول خودتان افق شده اید، انتظار میرود در روشنگری برای نزدیکترین رفقایت یکبار هم که شده به سبک آن حکمت عمل کنید و عرق بریزید. در غیر اینصورت، و با این سبک و سیاق، صمیمانه میگویم، به جز معدودی ناراضی بی نقشه و سر درگم در صفوف دو حزب، احدالناسی در عرصه عمل جدی با شما همدل نخواهد بود. آنهم اگر شما قصد عمل جدی ای داشته باشید.

و یک سؤال در خاتمه: